Trong bối cảnh xã hội hiện nay, đặc biệt với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và mạng xã hội, các hành vi xâm phạm, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm ngày càng gia tăng, diễn biến phức tạp và để lại hậu quả nghiêm trọng cho người bị hại. Vậy, làm cách nào để người bị hại có thể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình? Bài viết dưới đây Luật Nam Thanh chúng tôi sẽ phân tích và giải đáp thắc mắc trên.
XÚC PHẠM, BÔI NHỌ DANH DỰ NHÂN PHẨM CỦA NGƯỜI KHÁC LÀ GÌ?
Xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác là việc một cá nhân sử dụng lời nói, hành vi nhằm mục đích lăng mạ, làm nhục, bôi nhọ người khác. Lời nói hoặc hành vi xúc phạm có thể được thể hiện ở nhiều hình thức khác nhau như những lời lẽ thô tục, miệt thị hay lời bịa đặt vu khống, hành vi nhắn tin, đăng bài xúc phạm trên các nền tảng mạng xã hội,… Những hành vi trên có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho người bị hại như:
- Tổn thương tinh thần;
- Uy tín bị hạ thấp, ảnh hưởng đến đời sống, công việc của người bị hại;
- Gây mâu thuẫn, xích mích trong các mối quan hệ xã hội.
Xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác
CÁCH BẢO VỆ NGƯỜI BỊ HẠI KHI BỊ XÚC PHẠM VỀ DANH DỰ VÀ NHÂN PHẨM?
Khi bị người khác xúc phạm về danh dự và nhân phẩm, cá nhân có thể được bảo vệ bằng một trong các hình thức sau đây:
Khởi kiện dân sự yêu cầu Bồi thường thiệt hại, chấm dứt hành vi và xin lỗi công khai
Theo quy định tại khoản 1 Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, người nào có hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác mà gây ra thiệt hại thì phải bồi thường. Ngoài việc bồi thường các chi phí để khắc phục thiệt hại còn phải bồi thường một khoản tiền để bù đắp thiệt hại về tinh thần cho người bị xâm phạm (nếu có) theo quy định tại Điều 595 BLDS 2015. Mức tiền bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì mức bồi thường tối đa là không quá 10 tháng lương cơ sở.
Hiện nay, mức lương cơ sở là 2.340.000 đồng/tháng, do đó mức bồi thường thiệt hại về tinh thần tối đa là 23.400.000 đồng.
Ngoài ra người bị xúc phạm còn có quyền yêu cầu Tòa án bác bỏ thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của mình và có quyền yêu cầu người đưa ra thông tin xin lỗi, cải chính thông tin công khai và bồi thường thiệt hại về tinh thần (nếu có) theo quy định tại khoản 5 Điều 34 BLDS 2015.
Trình tự, thủ tục mà người bị xâm phạm cần phải thực hiện là soạn thảo Đơn khởi kiện trình bày toàn bộ nội dung, quá trình mình bị lăng mạ, sỉ nhục, xúc phạm, kèm theo đó là các tài liệu chứng cứ để chứng minh vụ việc và gửi đến Tòa án nơi người thực hiện hành vi cư trú. Các tài liệu, chứng cứ có thể bao gồm:
- Bản sao y Căn cước công dân;
- Toàn bộ hình ảnh, video, bản ghi âm chứa nội dung mà mình bị xâm phạm, sỉ nhục (nên được cấp Vi bằng tại Tổ chức Thừa phát lại);
- Bản sao y Hồ sơ bệnh án, giấy khám chữa bệnh (nếu có)
Người bị xúc phạm cần phải thu thập đầy đủ những chứng cứ thể hiện rõ ràng và cụ thể nhất hành vi xúc phạm, lời lẽ thô tục, miệt thị mà người thực hiện hành vi sử dụng cũng như những tài liệu chứng minh thiệt hại của bản thân nếu có. Đây là một hành động vô cùng quan trọng, đóng vai trò then chốt nhằm đảm bảo quyền và lợi ích của người bị xâm phạm được bảo vệ một cách đầy đủ.
Trên thực tiễn xét xử, một số trường hợp Tòa án không chấp nhận yêu cầu khởi kiện chỉ vì Người khởi kiện không cung cấp đủ chứng cứ để chứng minh. Giả sử vụ việc được nêu tại Bản án số 03/2026/DS-ST ngày 26/01/2026 của Tòa án Nhân dân khu vực 8 – Hải Phòng, hai bên là hàng xóm với nhau có xảy ra tranh chấp quyền sử dụng đất, mâu thuẫn về đường nước thải và một số vấn đề nhỏ nhặt trong cuộc sống nên xảy va chạm, cãi vã. Đỉnh điểm là Bị đơn dùng những lời lẽ nặng nề, thô tục để chửi mắng, xúc phạm Nguyên đơn. Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn phải bồi thường do danh dự nhân phẩm bị xâm phạm là 3.000.000 đồng. Tòa án có nhận định rằng vì Nguyên đơn ngoài lời trình bày ra, không cung cấp được chứng cứ vật chất nào khác như video, hình ảnh, âm thanh, tin nhắn thể hiện việc Bị đơn sỉ nhục, lăng mạ, mạt sát mình cho nên Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Nguyên đơn.
Ngược lại, cũng có rất nhiều trường hợp bởi vì Người khởi kiện cung cấp đầy đủ chứng cứ cho Tòa án cho nên được Tòa án chấp nhận các yêu cầu khởi kiện. Ví dụ như vụ việc tại Bản án số 86/2025/DS-ST ngày 30/12/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 16 – Lâm Đồng tỉnh Lâm Đồng, Bị đơn có hành vi livestream bằng tài khoản facebook của mình và dùng những lời lẽ tục tĩu, sai lệch không đúng sự thật bôi nhọ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của Nguyên đơn. Hậu quả khiến cho Nguyên đơn suy nghĩ, mất ngủ, không làm được việc gì, con của Nguyên đơn vì xấu hổ với bạn bè mà đòi nghỉ học. Do đó Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại.
Trong vụ án trên, Nguyên đơn đã cung cấp cho Tòa án Vi bằng số 38/2025/VBTPLĐL, đây là một chứng cứ thể hiện rõ ràng toàn bộ lời lẽ mà Bị đơn dùng để bôi nhọ Nguyên đơn. Tòa án đã nhận định rằng Vi bằng đã thể hiện rõ người mà Bị đơn đang nhắm đến bôi nhọ là Nguyên đơn và nhân thân của Nguyên đơn. Bởi vì có đủ căn cứ chứng minh, Tòa án đã chấp nhận yêu cầu của Nguyên đơn, buộc Bị đơn công khai xin lỗi và bồi thường các khoản thiệt hại cho Nguyên đơn.
Khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
Xem thêm: Yêu cầu bồi thường thiệt hại do nhân phẩm, danh dự bị xâm phạm
Xử phạt vi phạm hành chính
Người nào có hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác có thể bị xử phạt vi phạm hành chính tùy thuộc vào mức độ, dựa trên các quy định sau đây:
Khoản 3 Điều 8 Nghị định 282/NĐ – CP: “Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây: a) Xúc phạm nhân phẩm, danh dự của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc khiêu khích, trêu ghẹo, lăng mạ, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của người khác, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 2 Điều 26; các khoản 1 và 2 Điều 39 Nghị định này.”
Xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi xúc phạm danh dự nhân phẩm
Nếu người bị xâm phạm là thành viên trong gia đình với người thực hiện hành vi thì theo quy định tại khoản 1 và 2 Điều 39 Nghị định này, mức phạt tối đa có thể lên đến 20.000.000 đồng, cụ thể:
“1. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi lăng mạ, chì chiết hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm thành viên gia đình, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.
2. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi tiết lộ hoặc phát tán thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của thành viên gia đình nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm.”
Ngoài ra, cũng theo điểm a khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ – CP, người nào có hành vi lợi dụng mạng xã hội để thực hiện các hành vi như cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật nhằm xúc phạm uy tín, danh dự, nhân phẩm của cá nhân sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng cho đến 20.000.000 đồng.
Trình tự, thủ tục mà Người bị xâm phạm cần phải thực hiện là soạn thảo Đơn tố cáo, Đơn phản ánh, trình bày đầy đủ nội dung, quá trình mà mình bị xâm phạm cũng như toàn bộ những hành vi xâm phạm mà người khác thực hiện với mình. Kèm theo đó cần phải có những tài liệu, chứng cứ, video, hình ảnh, bản ghi âm, ghi hình (nên được cấp vi bằng tại tổ chức Thừa phát lại). Những tài liệu, chứng cứ này cần được gửi đến các cơ quan chức năng tại địa phương như Ủy ban nhân dân, Cơ quan công an tại nơi mình đang cư trú để họ tiến hành xác minh sự việc, xử phạt vi phạm hành chính đối với người thực hiện hành vi.
Tố giác hành vi phạm tội
Điều 155 BLHS 2015 quy định rằng những hành vi sỉ nhục, chửi bới, lăng mạ, chì chiết, miệt thị hay vu khống người khác là biểu hiện của tội “Làm nhục người khác”. Cụ thể, “Người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.”
Bên cạnh đó, hành vi bôi nhọ, làm nhục người khác còn có khả năng bị xử lý hình sự về tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân” được quy định tại Điều 331 BLHS 2015. Đối với hành vi được nhắc trên, cá nhân có dấu hiệu lợi dùng quyền tự do ngôn luận hoặc các quyền tự do dân chủ khác của cá nhân nhằm xâm phạm quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm của cá nhân khác cho nên có thể bị xử lý hình sự.
Thế nhưng, để một người bị truy cứu trách nhiệm hình sự về một tội danh cần phải đảm bảo có đầy đủ cấu thành tội phạm. Việc xem xét, chứng minh cấu thành tội phạm bước đầu thường sẽ do người bị hại thực hiện, sau đó các cơ quan Điều tra, cơ quan công an sẽ tiến hành xác minh. Nhưng trên thực tế, những hành vi như sỉ nhục, chửi bới, lăng mạ thường không đáp ứng đủ điều kiện về mức độ nghiêm trọng, mà để truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Làm nhục người khác”, cá nhân phải xúc phạm một cách nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người khác. Hay với tội phạm được quy định tại Điều 331 BLHS, cần phải làm rõ hành vi “lợi dụng”.
Như vậy, hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng quan trọng nhất cần phải đảm bảo được cấu thành tội phạm của hành vi cũng như các chứng cứ xác minh cụ thể. Quá trình này không hề dễ dàng, cũng không đảm bảo lúc nào cũng có thể thực hiện được.
Xử lý hành vi xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác.
Xem thêm: Khi nào được bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm
Bài viết này nhằm phân tích các quy định của pháp luật hiện nay có thể được áp dụng để bảo vệ người nào bị xâm phạm danh dự, nhân phẩm, qua đó đánh giá hình thức nào là tối ưu để bảo vệ quyền lợi của người bị xâm phạm.
Bài viết này đề cập đến các phương án bảo vệ lợi ích cho người bị xâm phạm danh dự và nhân phẩm. Tuy nhiên, tùy thuộc vào từng trường hợp nhất định mà mỗi phương án đều có những ưu điểm, nhược điểm và yêu cầu riêng liên quan đến hình thức, thủ tục tiến hành, các tài liệu cần phải có.
Để hiểu chi tiết hơn từng phương án, nắm rõ cách thức bảo vệ bản thân cũng như đảm bảo về mặt quy trình, việc tham vấn ý kiến từ Luật sư có chuyên môn là điều vô cùng cần thiết. Nếu bạn đang bị người khác xúc phạm về danh dự, nhân phẩm nhưng không biết phải làm gì tiếp theo, hãy liên hệ với Công ty Luật TNHH MTV Nam Thanh để nhận được tư vấn trực tiếp từ Luật sư chuyên môn thông qua Hotline: 0973032038. Luật Nam Thanh cùng với đội ngũ luật sư dày dặn kinh nghiệm sẽ đồng hành cùng bạn một cách chuyên nghiệp và hiệu quả.
Cách thức liên hệ Luật sư tư vấn
Liên hệ trực tuyến
- Email: namthanhlawfirm1999@gmail.com
- Fanpage: Công ty Luật Nam Thanh
- Website: namthanhlawfirm.com
Liên hệ trực tiếp
- Trụ sở: 19 Võ Oanh phường Thạnh Mỹ Tây, Thành phố Hồ Chí Minh
- Chi nhánh: 678 (Tầng 1) Cách Mạng Tháng Tám, phường Dương Đông, đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.
Trên đây là một số tư vấn về Làm sao để bảo vệ bản thân khi bị người khác bôi nhọ, xâm phạm về danh dự và nhân phẩm? Quý bạn đọc có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến vấn đề này cần Luật sư tư vấn vui lòng liên hệ với chúng tôi qua Hotline: 0973032038 để được tư vấn nhanh chóng và kịp thời. Xin cảm ơn!
Lưu ý: Nội dung tư vấn trên đây chỉ mang tính tham khảo. Tùy từng thời điểm và đối tượng và hành vi khác nhau mà nội dung tư vấn trên có thể sẽ không còn phù hợp. Mọi thắc mắc, góp ý xin vui lòng liên hệ về email: namthanhlawfirm1999@gmail.com
